Wystąpienie podczas sesji Rady Miasta Piekary Śląskie w dniu 28 maja 2020 r. w temacie poświęconym 30. rocznicy wyborów samorządowych z roku 1990


28 maja 2020


Szanowna Pani Prezydent, Panie Przewodniczący, Radni, Goście sesji, Mieszkańcy,

Dokładnie wczoraj minęła 30 rocznica wyborów samorządowych, pierwszych w pełni demokratycznych po 1945 r. 27 maja 1990 roku mieszkańcy wybierali swoich przedstawicieli do rad gmin. Jak ważne to było wydarzenie, które odcisnęło swoje piętno na rozwoju naszego kraju, na rozwoju III Rzeczypospolitej, nikogo chyba przekonywać nie trzeba. Nie brakuje opinii, że reforma samorządowa to była jedna z niewielu tak udana reforma w Polsce po 1990 roku. Politolog i historyk Profesor Antoni Dudek w jednym z wywiadów podkreślał, że rola wyborów samorządowych w maju 1990 r. była bardzo istotna, gdyż były to pierwsze w pełni demokratyczne wybory w Polsce po 1945 r. "Wielkim sukcesem i efektem wyborów było stworzenie samorządnej gminy. Wybory 27 maja 1990 r. były faktycznym początkiem przemian w całej Polsce, przede wszystkim na prowincji, bo wybory parlamentarne w 1989 r. zmieniły sytuację przede wszystkim w Warszawie” - podkreślał profesor. W roku 1999 wraz z wprowadzeniem powiatów można powiedzieć, że rozpoczął się drugi etap tej reformy. W miejsce 49 województw, powstało 16.

Jak ważna była rola tych wyborów sprzed 30 lat mogłem się również przekonać wielokrotnie rozmawiając o tym z Panem Wiesławem Umińskim, aktywnym uczestnikiem tych wydarzeń.

Są wśród nas radnych osoby, które mają zaszczyt reprezentować mieszkańców po raz kolejny w radzie. Dwie, trzy, cztery czy nawet pięć kadencji. Są też radni, którzy urodzili się po roku 1990 i mam nadzieję, że nie będą mieli nic przeciwko, że ich teraz tutaj przywołam. Radna Natalia Ciupińska-Szoska, Klaudia Franiel i Daniel Pliszka, ale właśnie dzięki samorządowi i narzędziom jakie on daje mogli zbierać doświadczenie, działać na rzecz lokalnej społeczności i ostatecznie zdobyć zaufanie mieszkańców i mandat radnego i wspólnie z nami uczestnikami lub świadkami wydarzeń roku 1990 wpisali się już w te 30 lat, które dzisiaj przywołujemy.

Samorząd oznacza powierzenie na mocy unormowań prawnych różnego rodzaju zadań z zakresu administracji publicznej (czasem również sądowniczej) zrzeszeniom osób, których dotyczą skutki wykonywania tych zadań. Samorząd to również samodecydowanie.

Schodząc na poziom samorządu gminnego, na którym mu tutaj operujemy, warto przypomnieć, że gmina jako podstawowa jednostka samorządu terytorialnego odpowiada za wszystkie sprawy o zasięgu lokalnym, które – zgodnie z założeniami ustawy o samorządzie gminnym – mogą się przysłużyć „zaspokojeniu zbiorowych potrzeb wspólnoty”. Art. 16 ust. 1 Konstytucji RP mówi, że mieszkańcy gminy tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową. Celem działań podejmowanych przez gminę powinno być zaspokajanie konkretnych potrzeb danej wspólnoty samorządowej.

Aby sprostać określonym w ustawie, właśnie z roku 1990 o samorządzie gminnym, oczywiście wielokrotnie nowelizowanej, zadaniom z zakresu m.in. ładu przestrzennego, dróg, ulic, mostów, zaopatrzenia w wodę i odprowadzanie ścieków, lokalnego transportu, pomocy społecznej, kultury, edukacji, ochrony zdrowia, ale i o czym czasami może zapominamy wspierania i upowszechniania idei samorządowej samorząd musi posiadać odpowiednie narzędzia prawne, organizacyjne ale i co ważne finansowe. Samorząd musi być silnie umocowany, nie może być osłabiany,

atakowany, ani nie powinien być stawiany w kontrze do państwa, a wręcz przeciwnie powinien być dla państwa i jego struktur partnerem, powinien być przez państwo wspierany i wzmacniany.

Ostatnie trzydzieści lat pokazuje bowiem, że właśnie dzięki samorządom, dzięki włodarzom gmin miejskich, miejsko-wiejskich i wiejskich, później też powiatów i samorządów wojewódzkich mogła rozwijać się jako kraj również Polska. Pamiętajmy o tym. Oczywiście wobec działań samorządów nie możemy pozostawać bezkrytyczni, co nie zmienia faktu, że pozostaje wartością o którą wszyscy musimy się troszczyć. Ważne jest, żeby osoby, które wychodzą poza samorząd lokalny, poza gminny potrafiły dalej w swoich działaniach go wspierać, a nie działać przeciw jego strukturom i włodarzom, a tym samym przeciw mieszkańcom.

Dlatego chciałem serdecznie podziękować Panu Przewodniczącemu Rady Miasta Tomaszowi Wesołowskiemu, ale i Pani Prezydent, która wielokrotnie była wyrazicielem troski o znaczenie samorządu, za inicjatywę złożenia projektu uchwały w sprawie upamiętnienia Jubileuszu XXX-lecia restytucji samorządu terytorialnego w Polsce.

Łukasz Ściebiorowski
Radny Rady Miasta Piekary Śląskie